Anh chị đi xem một căn nhà trung bình mất hai mươi phút. Rồi quyết định một khoản tiền lớn nhất đời mình.
Em viết bài này để hai mươi phút đó đáng giá hơn. Mười thứ dưới đây không cần máy móc, không cần chuyên môn xây dựng — chỉ cần biết phải nhìn vào đâu.
Trước hết: đi xem đúng lúc
Người bán luôn hẹn giờ đẹp nhất. Nắng vừa, đường vắng, hàng xóm chưa về.
Anh chị nên xem ít nhất hai lần, hai khung giờ khác nhau. Một lần ban ngày để nhìn nhà, một lần chiều tối giờ tan tầm để nghe và nhìn khu dân cư.
Và nếu có thể, đi thêm một lần vào ngày mưa. Ngày mưa nói thật hơn mọi lời giới thiệu.
Mười thứ phải xem
1. Trần và chân tường — tìm vết nước
Ngửa mặt lên trần từng phòng, nhất là góc trần sát tường ngoài và trần tầng trên cùng. Vết loang vàng, sơn phồng rộp, nấm mốc đen ở chân tường.
Thấy một mảng tường mới sơn lại giữa một căn nhà cũ thì hỏi thẳng: chỗ này sơn lại vì gì?
2. Nền nhà — đặt một viên bi hoặc chai nước
Cách đơn giản nhất để biết nền có nghiêng: đặt một vật tròn xuống sàn ở vài vị trí. Nhà lún không đều thì thấy ngay.
Nhìn thêm khe hở giữa gạch lát và chân tường, và các vết nứt trên tường — nứt chân chim thì thường là nứt sơn, nhưng nứt chéo qua góc cửa sổ, cửa đi thì đáng hỏi kỹ.
3. Mở hết cửa, đóng hết cửa
Mở và đóng từng cánh cửa trong nhà. Cửa kẹt, cửa không khớp khoá, cửa phải nhấc lên mới đóng được — đó là dấu hiệu khung nhà đã xê dịch, hoặc cửa làm ẩu.
4. Mở hết vòi nước, xả hết bồn cầu
Mở đồng thời vòi lavabo và vòi sen xem áp lực còn không. Xả bồn cầu và đứng nghe. Mở vòi rồi nhìn xuống gầm lavabo, gầm bồn rửa chén xem có rỉ nước.
Hỏi thêm: nhà dùng nước máy hay nước giếng, có bể ngầm không, có máy bơm không.
5. Bật hết đèn, xem tủ điện
Bật tất cả công tắc. Đèn nào không sáng thì hỏi. Mở tủ điện xem có aptomat riêng từng tầng không, dây có được đi gọn không, hay chằng chịt nối tạm.
6. Đứng im ba phút và nghe
Đây là việc ít người làm nhất và giá trị nhất. Tắt điều hoà, không nói chuyện, đứng im ba phút trong phòng ngủ.
Tiếng xe, tiếng loa, tiếng máy, tiếng quán nhậu, tiếng chó. Những thứ này không sửa được sau khi mua.
7. Hướng nắng và hướng gió
Phòng nào bị nắng chiều thẳng vào thì buổi chiều rất nóng. Bếp nằm cuối hướng gió thì cả nhà ám mùi.
Cách kiểm nhanh: đứng ở ban công, xem mặt trời đang ở đâu so với mặt tiền nhà, rồi hình dung buổi chiều.
8. Ra ngoài nhìn mặt tiền và mái
Lùi ra xa khoảng mươi bước, nhìn lên. Mái có võng không, có tôn hở không, máng xối có gãy không. Tường ngoài có vết nước chảy thành dòng từ trên xuống không.
Nhìn cả hai nhà bên cạnh: nhà bên có cơi nới đè lên tường chung không, có ống thoát nước chĩa sang không.
9. Xem chỗ thấp nhất và cống thoát
Đi ra đường trước nhà, nhìn xem nền nhà cao hơn hay thấp hơn mặt đường. Nhà thấp hơn đường là nhà phải xem lại chuyện ngập.
Tìm miệng cống gần nhất. Cống đầy rác, cống không có, hoặc cống nhỏ hơn nhu cầu thì mùa mưa biết ngay.
10. Hỏi hai nhà hàng xóm
Việc cuối và quan trọng nhất. Bước sang nhà bên, chào, và hỏi ba câu:
- “Khu này mùa mưa có ngập không anh chị?”
- “Ở đây nước máy có ổn không, có hay cúp điện không?”
- “Nhà này trước giờ có ai ở, có chuyện gì không?”
Hàng xóm không ăn hoa hồng trong giao dịch này. Đó là lý do họ nói thật.
Và đừng quên: nhà đẹp không cứu được giấy tờ xấu
Mười thứ trên là phần nhìn thấy được. Phần còn lại nằm trên giấy: bảy dòng phải đọc trên sổ đỏ, quy hoạch, đường vào có hợp pháp không. Một căn nhà hoàn hảo về hiện trạng mà pháp lý vướng thì vẫn là căn không nên mua.
Ba thứ nên mang theo
- Điện thoại có đèn pin. Để soi gầm, soi góc trần, soi hộp kỹ thuật.
- Thước dây. Đo lọt lòng phòng, đo chiều rộng hẻm ở chỗ hẹp nhất.
- Một người đi cùng. Hai người nhìn ra nhiều thứ hơn một người, và người kia không bị cảm xúc “thích căn này” che mắt.
Em nói thật: em không phải kỹ sư xây dựng
Mười thứ trên là những gì người thường quan sát được bằng mắt và tai. Nó giúp anh chị loại sớm những căn có vấn đề rõ, và biết phải hỏi gì.
Nhưng nó không thay được người có chuyên môn. Vết nứt nào là nứt sơn, vết nứt nào là nứt kết cấu — em không kết luận được, và anh chị cũng không nên tự kết luận.
Với căn nhà cũ, căn đã cải tạo nhiều, hoặc căn có dấu hiệu lún nứt, hãy thuê một kỹ sư xây dựng đi cùng một buổi. Chi phí đó rất nhỏ so với số tiền anh chị sắp bỏ ra.
Và em nói luôn điều này, dù nó bất lợi cho nghề của em: đừng để môi giới dẫn đi xem rồi thúc chốt trong ngày. Kể cả em. Một căn nhà tốt không biến mất trong 24 giờ. Căn nào bị thúc gấp thì thường có lý do khác.
Bốn dấu hiệu nên đi xem lại lần nữa
- Nhà thơm mùi sơn mới toàn bộ. Sơn mới đẹp thật, nhưng nó cũng che được vết nước.
- Chỉ được xem vào một khung giờ cố định. Hỏi vì sao.
- Có phòng không được vào. “Phòng đó đang khoá, để hôm sau” — phải xem bằng được.
- Không gặp được chủ nhà, chỉ gặp người giới thiệu. Tới bước đặt cọc thì phải gặp đúng người đứng tên.
Câu hỏi anh chị hay gửi em
Đi xem nhà nên xem vào lúc nào?
Nên xem ít nhất hai lần ở hai khung giờ khác nhau: một lần ban ngày để nhìn nhà, một lần chiều tối giờ tan tầm để nghe tiếng ồn và nhìn khu dân cư. Nếu có thể thì đi thêm một lần vào ngày mưa, vì ngày mưa cho thấy chuyện ngập và thấm rõ nhất.
Làm sao biết nhà có bị thấm không?
Ngửa mặt xem trần từng phòng, chú ý góc trần sát tường ngoài và trần tầng trên cùng. Tìm vết loang vàng, sơn phồng rộp, nấm mốc đen ở chân tường. Một mảng tường mới sơn lại giữa căn nhà cũ là chỗ đáng hỏi thẳng lý do.
Làm sao biết nhà có bị lún không?
Đặt một vật tròn như viên bi hoặc chai nước xuống sàn ở vài vị trí để xem nền có nghiêng. Kiểm thêm khe hở giữa gạch lát và chân tường, cửa có bị kẹt hoặc phải nhấc lên mới đóng được không. Vết nứt chéo qua góc cửa sổ và cửa đi là loại đáng hỏi kỹ. Kết luận cuối cùng nên để kỹ sư xây dựng đưa ra.
Có nên hỏi hàng xóm khi đi xem nhà không?
Rất nên. Hàng xóm không có lợi ích trong giao dịch nên thường nói thật. Ba câu đáng hỏi: khu này mùa mưa có ngập không, nước và điện có ổn không, và nhà này trước giờ có chuyện gì không.
Nhà thấp hơn mặt đường thì sao?
Đó là căn phải xem kỹ chuyện ngập. Nên tìm miệng cống gần nhất xem còn thoát được không, và hỏi hàng xóm về mùa mưa. Nâng nền sau khi mua là khoản chi phí lớn và không phải lúc nào cũng làm được.
Nên mang gì khi đi xem nhà?
Điện thoại có đèn pin để soi gầm và góc trần, một thước dây để đo lọt lòng phòng và chiều rộng hẻm ở chỗ hẹp nhất, và một người đi cùng để nhìn giúp những thứ mình bỏ sót.
Đọc tiếp trong cụm cẩm nang mua bán nhà đất: nhà chưa hoàn công mua rồi có hợp thức được không · diện tích thực tế lệch sổ đỏ xử lý thế nào.
Bài này là kinh nghiệm nghề của em, không phải đánh giá kỹ thuật công trình. Em là môi giới, không phải kỹ sư xây dựng. Với nhà cũ, nhà đã cải tạo nhiều hoặc nhà có dấu hiệu lún nứt, anh chị nên thuê người có chuyên môn đi cùng.
Anh chị sắp đi xem một căn ở Nha Trang mà muốn có người nhìn giúp, cứ nhắn em. Em đi cùng một buổi được.
Nội dung trong bài là kinh nghiệm nghề của người viết, không phải đánh giá kỹ thuật công trình.
